Türkiye’de yer altı ve yer üstü zenginlikleri

Ekonomi: Türkiye, ekonomisi tarıma dayanan, sanayii gelişme aşamasında olan bir ülkedir. Tarıma ayrılan topraklar pek fazla yer tutmadığı gibi, verim de azdır. Türkiye topraklarının yararlanma bakımından bölünüşü şöyledir: Ekili alanlar (tarla) % 20; nadasa bırakılan alanlar %11; sebze ve meyveler % 3; ormanlar % 23; çayır ve otlaklar % 35; ürün vermeyen topraklar % 8. Topraklardan yararlanma oranı bölgelere göre değişir. Ekili dikili alanlara en çok Marmara ve İç Anadolu’da rastlanır. Bunu Ege bölgesi, bir dereceye kadar da Güneydoğu Anadolu bölgesi izler. Buna karşılık Akdeniz ve Karadeniz bölgeleri ile Doğu Anadolu’da ekili dikili alanlar çok az yer tutar. Nadasa bırakılan toprakların oranı iç bölgelerde ortalamanın üç katı kadardır.

Türkiye yeraltı kaynakları  bakımından zengin bir ülkedir. Türkiye’nin yalnız Zonguldak havzasında bulunan taşkömürü 1849’dan beri işletilmektedir. Ereğli’den İnebolu’ya, 200 km. boyunca uzanan bu yatağın Amasra’ya kadar olan 50 km.’lik kısmmdan yararlanılmaktadır. Havzanın Kozlu, Kilimli, Çatalağzı yörelerinde de taşkömürü çıkartılır. Rezervinin 45 milyar ton olduğu sanılan bu yatak Ereğli Kömür İşletmesi tarafından işletilmektedir. Üretim gittikçe artmaktadır. Zonguldak limanı başlıca ihraç yeridir. Türkiye’nin birçok yörelerinde rastlanan linyit, Batı ve Yeşilırmak olmak üzere iki havzada işletilir. Batıda Soma, Tavşanlı, Tunçbilek, Değirmisaz, Yeşilırmak havzasında da Çeltek (Merzifon) yöresinde üretilen linyitin de üretimi artmaktadır. Diyarbakır’ın güneydoğusunda ve Beşiri’nin güneyindeki Raman dağında üretilen petrol Batman, Mersin, İzmit rafinerilerinde arıtılmaktadır. Bunlardan başka İzmir, Konya, Ödemiş’te civa, Küre’de pirit, Kütahya, Eskişehir, Denizli ve Ankara’da manganez, Eskişehir ve Turhal’da antimon, Emet ve Sındırgı’da borasit, Eskişehir’de lületaşı, Hoça, Çermiş, Balya’da çinko, Eskişehir ve Kütahya’da amyant elde edilir. Uludağ’da volfram, Ankara’da molibden, Milas ve Muğla’da zımpara madenleri de vardır.

Demir en çok Divriği ile Edremit yakınlarındaki yataklardan elde edilir. Divriği’den çıkarılan, demir cevherleri Karabük ve İskenderun Demir ve Çelik fabrikalarında işlenir. Eymir’den çıkarılan demir cevherlerinin bir kısmı ihraç edilir. Ayrıca Ayvalık’ın güneydoğusunda Ayazmant ve Simav dolaylarındaki demir yatakları da işletilmektedir. Türkiye’nin birçok yerlerinde bakır madenine rastlanılır. Bunların en önemlisi Ergani (Diyarbakır) kasabasındadır. Burada kurulan fabrikada bakır cevheri ergitilmektedir. Ayrıca Artvin yakınlarında bulunan Murgul bakır yatakları da işletilmektedir. Türkiye, krom bakımından çok zengindir. Bugün işletilmekte olan başlıca krom madenleri İçbatı Anadolu’da (Dağardı), Güney Anadolu’da (Fethiye, Köyceğiz, Mersin), Doğuda Guleman’dadır. Bunlar içerisinde Guleman başta gelir. Bunlardan başka Türkiye’de tuz ve madensuları ve iyi yapı taşlan da vardır. Tuz, deniz ve göl suları ile tuzlu su kaynaklarından ve kayatuzu ocaklarından elde edilir. Üretilen tuzun yansına yakını İzmir Çamaltı tuzlalarından, bir kısmı ise Tuz gölünden sağlanır. Ayrıca İç ve Doğu Anadolu’da bazı tuzlalar, kayatuzu (Hacıbektaş) ocakları ve tuzlu su kaynakları da işletilmektedir. Türkiye’nin başlıca madensuları Afyonkarahisar, Kisarna, Kuzuluk, Uludağ ve Çitli madensularıdır.İzmir’deki Büyük Efes oteli. İzmir Ege bölgesinin en büyük limanıdır.

Türkiye’de sanayi kuruluşlarının büyük bir bölümü özel teşebbüse ait küçük işletmeler halindedir. Büyük işletmelerin bir kısmı özel teşebbüse, bir kısmı ise devlete aittir. Sanayi faaliyeti bakımından Marmara bölgesi başta gelir. İkinci sırayı Ege bölgesi alır. Bunlan İç Anadolu (Ankara, Eskişehir, Kayseri, Sivas), Doğu Akdeniz (Adana, Hatay, Gaziantep), Batı Karadeniz bölümü (Zonguldak, Karabük) izler. Besin ve içki sanayii büyük ticaret ve tüketim merkezlerinde gelişmiştir. Dokuma ve giyim sanayii İstanbul, İzmir gibi büyük kentlerde, Adana gibi üretim merkezlerinde ve genel olarak işçi ve sermaye sağlaması kolay olan merkezlerde yerleşmiştir. En büyük maden sanayii Karabük Demir ve Çelik fabrikalan, Ereğli Demir ve Çelik fabrikası ve İskenderun tesisleridir. Seydişehir’de alüminyum fabrikası, İstanbul’da gemi tersaneleri, çeşitli montaj fabrikaları vardır. Eskişehir ve Sivas’ta demiryolu tamir, Adapazarı’nda vagon ve Kayseri’ de uçak fabrikası kurulmuştur. İstanbul, Eskişehir ve Kütahya’da kiremit ve tuğla yapımevleri, Filyos’ta ateş tuğlası fabrikası ile iki büyük seramik fabrikası vardır. İstanbul’daki Kartal Seramik fabrikasında yapı malzemesi (fayans, lavabo), mutfak eşyası (tabak, fincan) ve süs eşyası (vazo, biblo vb.) yapılır. Çanakkale Seramik fabrikasında ise tasisat, elektrik malzemesi, izolatör, mutfak ve yapı malzemesi yapılmaktadır. İstanbul’da Paşabahçe Şişe ve Cam fabrikası, Çayırova’da pencere camı fabrikası vardır. Odun ve selüloz endüstrisinin en etkin kolu keresteciliktir. Başlıca kereste fabrikaları Ayancık, Bozüyük ve Adapazan’ndadır. Selüloz (kâğıt) endüstrisi İzmit’te ve Aksu’da kurulmuştur.

Kimya endüstrisinin en önemli kuruluşları, klor ve sudkostik (İzmir), sülfürik asit (Karabük), sunİ gübre (Kütahya, İskenderun), petrol rafinerileri (Batman, İstanbul, Mersin), petrokimya (İzmit), çeşitli plastik eşya yapımevleri ile kauçuk giyim ve ev eşyası fabrikaları (İstanbul) dır.

Ulaştırma: Türkiye demiryollarının uzunluğu 8 000 km.’dir. Bu demiryolla n Türkiye’nin doğu ve batı uçlarım, güney ve kuzey kıyılarını birbirine bağlar. Uzun deniz kıyılarındaki başlıca limanları İstanbul, İzmir, İskenderun, Samsun, Trabzon, Giresun, Rize, Çanakka le ve Mersin limanlarıdır. Bunlar arasında en işlek olanı İstanbul limanıdır; ikinci olarak İzmir gelir. Türk ticaret gemilerinin sayı, tonaj ve nitelikleri özellikle son yıllarda artmıştır. (100 tondan büyük 312 gemi, 651 325 tonilato), Yeşilköy (İstanbul), Esenboğa (Ankara), Çiğli (İzmir) havaalanları uluslararası seferlere açıktır. Hava ulaşımı, yabancı ülkelere de seferler düzenleyen Türk Hava Yollan tarafından yapılmaktadır.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>